กว่า 80 ปีที่ "เขาดิน" หรือ "สวนสัตว์ดุสิต" เปิดให้บริการมา ทุกวันนี้ที่นี่ก็ยังคงทำหน้าที่มอบความสุขและรอยยิ้มให้กับทุกคนเสมอ ด้วยสัตว์นานาชนิด กิจกรรมทำเพลิน ๆ มากมาย ในบรรยากาศอันร่มรื่น และวันนี้เองเราจะพาคุณไปสัมผัสกับแง่มุมอื่น ๆ ที่น่าสนใจในแบบที่ เอ...จริงดิ มีแบบนี้ด้วยเหรอ ว่าแล้วก็ไปดูกันเลยค่ะ
1. สวนสัตว์ใจกลางกรุงเทพฯ

"สวนสัตว์ดุสิต" แต่เดิมเรียก "สวนดุสิต" หรือ "เขาดินวนา" ตั้งอยู่ถนนพระรามที่ 5 แขวงจิตรลดา เขตดุสิต ใกล้กับสนามเสือป่าและพระที่นั่งอนันตสมาคม นับเป็นสวนสัตว์ในประเทศไทยใจกลางกรุงเทพฯ และตั้งอยู่ไม่ไกลจากสถานที่สำคัญอื่น ๆ เช่น สวนอัมพร, พระบรมรูปทรงม้า และวังปารุสกวัน เป็นต้น



2. ก่อตั้งมาแล้วกว่า 80 ปี

หากในอีกแง่หนึ่ง เขาดินยังเป็นองค์กรที่มีส่วนช่วยในการอนุรักษ์ ส่งเสริม ขยายพันธุ์สัตว์ การให้บริหารด้านการศึกษา ค้นคว้า วิจัย ตลอดจนพัฒนาจิตใจของเด็ก ๆ ให้รู้จักการการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เหล่านี้ล้วนเป็นพันธกิจของเขาดินตลอดระยะเวลายาวนานกว่า 80 ปี นับตั้งแต่วันแรกที่เขาดินก่อตั้งขึ้น
3. เป็นสวนพฤกษศาสตร์ในวังดุสิตมาก่อน

แรกเริ่มเดิมทีก่อนจะมาเป็นเขาดิน พื้นที่แห่งนี้เป็นสวนพฤกษศาสตร์ส่วนพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ในช่วงแรกพระองค์โปรดเกล้าฯ ให้สร้างสวนพฤกษชาติในพื้นที่ราบทางด้านทิศตะวันออก ติดคลองเปรมประชากร (ถนนพระรามที่ 5) ด้วยการขุดสระน้ำใหญ่ ประกอบคูคลองระบายน้ำและถนน แล้วจึงนำดินมาถมเป็นเนินเขา เรียกว่า "เขาดิน" พร้อมทั้งโปรดเกล้าฯ ให้ปลูกลงพรรณไม้นานาชนิด จนมีลักษณะเป็นสวนพฤกษชาติส่วนพระองค์ เรียกว่า "วนา" เมื่อรวมกับเนินเขาและสวนโดยรอบแล้ว จึงเรียกว่า "เขาดินวนา" นั่นเอง
4. สวนสัตว์แห่งแรกของกรุงเทพฯ และประเทศไทย

และใน พ.ศ. 2475 คณะรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม จึงได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานสวนดุสิต ให้ดำเนินการจัดทำเป็นสวนสาธารณะ ในเวลานั้นพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาทิตย์ทิพอาภา เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ได้พระราชทานอนุมัติในนามของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล รัชกาลที่ 8 จากนั้นทางเทศบาลนครกรุงเทพ ได้จัดการย้ายกวางดาวและสัตว์ชนิดต่าง ๆ มาจากสวนอัมพร และได้ขอให้ทางสำนักพระราชวัง ส่งช้างหลวงมาให้ประชาชนได้ชมในวันอาทิตย์ แล้วเปิดให้ประชาชนเข้าเยี่ยมชมอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2481 ถือได้ว่าเป็นสวนสัตว์แห่งแรกของกรุงเทพฯ และประเทศไทย
5. มีโรงช้างต้น

ในปี พ.ศ. 2501 พลโท บัญญัติ เทพหัสดิน ณ อยุธยา ประธานกรรมการองค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทยในสมัยนั้น ได้เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เพื่อน้อมเกล้าถวายพระเศวตอดุลยเดชพาหนฯ ณ สวนสัตว์แห่งนี้ด้วย
6. เขาดินมีสวนน้ำ


ใครที่ไม่ได้เตรียมเสื้อผ้ามา ที่นี่ก็มีเสื้อผ้าของเด็ก ๆ จำหน่ายค่ะ พร้อมกับอุปกรณ์อาบน้ำต่าง ๆ ทั้งผ้าขนหนู ครีมอาบน้ำ แป้งเด็ก ฯลฯ เตรียมใจมาไว้เพื่อความสนุกก็พอแล้วจริง ๆ ^^ สวนน้ำช้างน้อยเปิดให้บริการทุกวัน วันจันทร์-ศุกร์ ตั้งแต่เวลา 09.00-16.00 น. วันเสาร์-อาทิตย์ ตั้งแต่เวลา 09.00-17.00 น. ค่าบริการสำหรับผู้ที่ลงเล่นน้ำ 30 บาท ผู้ที่ไม่ได้ลงเล่นน้ำ 10 บาท
7. มีฝูงละมั่งพันธุ์ไทย สัตว์ป่าสงวนที่ไม่มีในป่าจัดแสดงอยู่

หนึ่งในความพิเศษของเขาดินอีกอย่าง ก็คือนักท่องเที่ยวจะได้ชื่นชมกับ "ละมั่งพันธุ์ไทย" สัตว์ป่าสงวน 1 ใน 15 ชนิด ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 แบบใกล้ชิด ซึ่งมีสถานภาพสูญพันธุ์จากธรรมชาติของประเทศไทยแล้ว หากจะมีอยู่ก็เพียงแค่ในสถานเพาะเลี้ยงขององค์กรสวนสัตว์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ (อสส.), กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และในเขาดินเท่านั้น นั่นเป็นเพราะเขาดินมีความมุ่งมั่นเพาะขยายพันธุ์ละมั่งพันธุ์ไทย เพื่อปล่อยคืนสู่ธรรมชาติในอนาคตต่อไป
ละมั่ง มีอีกชื่อหนึ่งว่า "กวางเขาคันธนู" โดย "ละอง" ใช้เรียกตัวผู้ ส่วน "ละมั่ง" ใช้เรียกตัวเมีย ชอบอาศัยอยู่ตามป่าเต็งรัง ป่าโปร่งหรือป่าทุ่งใกล้ ๆ หนองน้ำ ตอนกลางวันจะหลบร้อนตามใต้ร่มไม้ชายป่า เอาเป็นว่าถ้าใครอยากเห็นละมั่งพันธุ์ไทยตัวเป็น ๆ ที่แฝงด้วยความปราดเปรียว ดูไปดูมาก็น่ารักน่าเอ็นดู ก็ต้องมาดูที่เขาดินค่ะ
8. มีหลุมหลบภัยสาธารณะ สมัยสงครามโลกครั้งที่ 2


หลุมหลบภัยที่นี่ มีมาตั้งแต่ช่วงสมัยสงครามมหาเอเชียบูรพา หรือสงครามแปซิฟิก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสงครามโลกครั้งที่ 2 สร้างขึ้นราว ๆ ปี พ.ศ. 2484 เพื่อให้ประชาชนในบริเวณใกล้เคียงได้เข้ามาหลบภัยในกรณีที่เกิดเหตุฉุกเฉิน ใครที่อยากสัมผัสความรู้สึกของสงครามโลก คงต้องมาลองดูสักครั้งเสียแล้ว
แต่ละเรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ "เขาดิน" ที่เราเอามาฝากในวันนี้ หลายเรื่องก็ทำให้เราถึงบางอ้อ เพราะได้รู้เรื่องราวความเป็นมาที่น่าสนใจอยู่ไม่น้อย เผลอ ๆ อาจทำให้คุณได้พบมุมมองการเที่ยวเขาดินใหม่ ๆ ที่ต่างออกไปจากเดิม จนทำให้เราชักอยากที่จะไปเที่ยวเขาดินอีกสักครั้ง ใช่ไหมล่ะคะ ?
ขอขอบคุณข้อมูลจาก
สวนสัตว์ดุสิต
นายทนง นทีพิทักษ์ อดีตรองผู้อำนวยการองค์การสวนสัตว์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
