ค่ำยันเช้า ตลาดเก่ายังน่าเดิน (กรุงเทพธุรกิจ)

โดย อิทธิฤทธิ์ ประคำทอง

          เสน่ห์ที่แท้แห่งตลาดเก่า พิพิธภัณฑ์มีชีวิตที่เล่าอดีตผ่านความเป็นอยู่ของผู้คน ชี้จุดต่างจากเจตนาฟื้นตลาดโบราณ โหนกระแสถวิลหาอดีตของคนยุคใหม่

          สามชุก ศรีประจันต์ ลาดชะโด บางคนที ตลาดบ้านใหม่ คลองสวนร้อยปี ฯลฯ ชื่อเหล่านี้เป็นที่รู้จักมักคุ้นดีในฐานะที่เป็นจุดหมายปลายทาง ของบรรดาผู้ที่ชอบเสพความเก่า และของเก่าทั้งในเรื่องราว บรรยากาศและสิ่งของ ตลาดเก่าเป็นที่ที่เราจะพบความทรงจำในวัยเด็กจากฉากภาพชีวิต บรรยากาศการค้า ๆ ขาย ๆ ขนม อาหารที่มีสีสันและเป็นความทรงจำ ที่เจือความน่าสนุก ซึ่งโลกยุคใหม่หรือตลาดทันสมัยติดแอร์ ไม่สามารถทดแทนหรือสร้างขึ้นมาได้เหมือนเดิม

          ในสมุดบันทึกหลายหน้าของผมนั้น ปรากฏเรื่องราวของตลาดและสิ่งของที่ระลึก ที่ได้จากการเดินตลาดอยู่ไม่น้อย บ่อยครั้งผมมักจะมองหาเรื่องราวใหม่ ๆ ของตลาดเก่า ๆ จากหลายที่หลายแห่งเพื่อพาตัวเองออกไปดู และไปอยู่ท่ามกลางบรรยากาศนั้นทั้ง ๆ ที่รู้ว่าแม้ไปแล้วจะไม่ค่อยมีอะไรแปลก ๆ ใหม่ๆ ให้ได้เห็นอีกเท่าไรนัก แต่บนความซ้ำ ก็ยังมีความแปลกของทำเลที่ตั้ง ภาษาของผู้คนที่นั่นที่เจรจาสื่อสาร หน้าตาและรสชาติของขนมของกินทั้งหลายให้ได้สัมผัสอยู่ดี

          ตลาดเก่าในบ้านเราทั้งหลายซึ่งเป็นที่รู้จักดี ไม่ว่าจะเป็นอัมพวา สามชุก คลองสวนร้อยปี หรือลาดชะโด อยุธยา ตามที่ผมสังเกตนั้นล้วนมีทำเลที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำลำคลอง อาจเพราะเป็นเรื่องของวิวัฒนาการของตลาดและชุมชนเกี่ยวเนื่องกับสายน้ำมาช้านาน เมื่อก่อนคนเรายังไม่มีถนนหนทาง คนส่วนมากก็ใช้การพายเรือไปไหนมาไหนและลงเรือเพื่อไปค้า ๆ ขาย ๆ กันที่ตลาดของท่าน้ำแต่ละชุมชนนั้น แต่พอมีถนนตัดผ่านคนก็หันหลังให้กับสายน้ำไปพึ่งยวดยานรถยนต์ ตลาดริมน้ำที่เคยคึกคักจึงถูกปล่อยทิ้งไร้คนสนใจจนแทบจะร้างไปเสียหมด

          เสน่ห์ของตลาดไม่ว่าจะเป็นในมุมใดหรือที่แห่งไหน จึงเป็นเรื่องราวที่คนมักจะพูดถึงเมื่อเดินทางออกไปเที่ยวไหนต่อไหนไม่น้อยหรือด้อยกว่าการได้เห็นพิพิธภัณฑ์สวย ๆ ดี ๆ เพราะตลาดคือที่ที่เราจะได้เห็นพฤติกรรมจริง ๆ ของคนว่ากินอยู่อย่างไร ใช้ข้าวของประเภทไหน เป็นสถานที่ที่รวบรวมรูปรสกลิ่นเสียง ของจุดหมายปลายทางแห่งนั้นให้สัมผัสได้ในคราวเดียวกันโดยที่ไม่ต้องตีตั๋วหรือเสียเวลานานเป็นวัน ๆ โดยไม่น่าเบื่อหรือชวนง่วงงุนตาลายเหมือนเวลาที่ต้องเดินท่อม ๆ อ่านข้อมูลในพิพิธภัณฑ์ ตลาดสำหรับผมถือได้ว่าเป็นทั้งพิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิต จับต้อง เรียนรู้ได้โดยมีจิตวิญญาณและลมหายใจของผู้คนจริง ๆ

          แม้ทุกวันนี้การแปรรูปนำตลาดเก่าหลายแห่ง กลับมาใหม่เพื่อใช้เป็นจุดหมายปลายทาง ดึงดูดหรือส่งเสริมการท่องเที่ยวให้ชุมชน ในทำนองว่าส่งเสริมให้ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม บ้านเรือนร้านค้าตลอดจนขนมข้าวปลาอาหารทั้งหลายจึงถูกปัดฝุ่น นำหวนกลับมาสร้างทำเปิดเป็นร้านรวง ทำไว้รองรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการมองหาบรรยากาศใหม่ ๆ ของการเที่ยวชมตลาดเก่า ๆ ซึ่งก็แล้วแต่ว่าใครไปเห็นแล้วจะชอบหรือรู้สึกได้หรือไม่

          ตลาดที่มีเสน่ห์ในสายตาของผมหรือผู้หลงรักเรื่องราวของตลาดเก่า ซึ่งเก่าทั้งสถานที่ สิ่งของและวิถีชีวิตดั้งเดิมแท้จริงนั้น ไม่ใช่ตลาดที่ปัดฝุ่นหรือเจตนาฟื้นชีวิตให้กับตลาด เพื่อรองรับกระแสถวิลหาอดีตของคนในโลกยุคใหม่ เช่นหลายต่อหลายตลาดที่เกิดขึ้น ขอให้เป็นแค่ตลาดเล็ก ๆ ที่ยังลุงป้าตายายพายเรือออกมาซื้อของตามร้านของชำริมน้ำ มีร้านก๋วยเตี๋ยวและแผงขนมถ้วย ชาและกาแฟโบราณที่ทำไว้เพื่อคนในชุมชนแห่งนั้นจริง ๆ มากกว่าที่จะมีซุ้มกาแฟสดไว้ขายนักท่องเที่ยว และการเข้าไปเยี่ยมชมตลาดของเหล่าผู้ไปเยือนอย่างเราก็เป็นแค่การเข้าไปแบ่งปันประสบการณ์หรือสัมผัสวิถีชีวิตที่เป็นอยู่ โดยมิได้เป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงหรือผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลง

          เหตุผลส่วนหนึ่งที่ผมชอบตลาดเก่า เป็นเพราะทำเลที่อยู่ริมน้ำซึ่งให้ความรู้สึกสบาย ๆ ทั้งทางสายตาและจิตใจ และการได้เห็นตึกแถวบ้านเรือนซึ่งส่วนใหญ่ก่อสร้างด้วยไม้ บางหลังอาจจะมีป้ายร้านแบบเก่าติดอยู่หน้าร้าน หรือตัวบ้านมีรายละเอียดตามช่องลม บานเกล็ด บานเฟี้ยม ตกแต่งด้วยลายฉลุไม้ที่ตกทอดมานานเป็นสิบปีร้อยปี เสน่ห์ที่มิได้ปรุงแต่งและจงใจที่ได้เห็นเป็นความงดงามทางสายตา ที่ซึมซาบลงไปถึงจิตใจของคนที่ชื่นชอบได้

          ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางครั้งไหนหรือจุดหมายใดก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นยามค่ำเช้าหรือแดดสาย การได้ลงไปเดินลุยมองหาตลาดเก่าสักแห่งที่ยังมีชีวิต สะท้อนเรื่องราวและวิถีของชุมชนแต่หนหลังจริง ๆ ย่อมทำให้การเดินทางครั้งนั้นมีเรื่องราวสมบูรณ์ขึ้น และเป็นเสน่ห์ที่ต่อเติมไว้ในใจ ให้เราไม่อยากจะหยุดการเที่ยวชมตลาดเก่า เอาไว้เพียงตลาดไหนสักแห่งเดียว

แนะนำการท่องเที่ยว สถานที่ท่องเที่ยว ร้านอาหาร พร้อมคูปองส่วนลดโรงแรมเพียบ

  คลิกอ่านความคิดเห็นของเพื่อน ๆ ได้ที่นี่ค่ะ

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก

ส่งเรื่องนี้ให้เพื่อน